وبلاگ روستای جامخانه  ساری

شهر ساری از باستانی ترین شهرهای ایران  مرکز سیاسی و اداری استان مازندران و بزرگترین شهر در میان چهار استان البرز شرقی (سرزمین های شرقی تبرستان باستانی) ، در جنوب دریای مازندران واقع می باشد. با بررسی های به عمل آمده از غار هوتو، می توان پنداشت که زندگی های اولیه انسان ها در حدود این شهر بوده است. همچنین این شهر زادگاه بسیاری از ورزشکاران صاحب نام در دنیا به ویژه در کشتی است و میزبان جام جهانی کشتی 2006 بوده است
بنای ساری در هزاره های پیش از میلاد
بنای ساری بر اساس روایت های متعدد به افراد بسیاری مشهور است، در سفرنامه های سیاحان آمده که مردم آن را به کیومرث پیشدادی، اولین پادشاه روی زمین به قول فردوسی نسبت می دهند، افرادی از جمله حمد اله مستوفی بنای آن را به تهمورث شاه دیوبند پشدادی نسبت می دهند، بسیاری از روی شواهد بر این باورند که تخت گاه شاهنشاه فریدون بر عالم بوده است، و اما تفریبا همگی بر این اعتقادند که توس پور نوذر از نوادگان فریدون شاه و سپهسالار کیخسرو آن را بنا نموده و نام آن منطقه را توسان نامیده است، فرای حکایات ملی ما، یونانیان باستان آن را زادراکارتا، پایتخت تمدن هیرکانیا، ذکر می کنند، اشپیگل شرق شناس و نئونازیست آلمانی ذکر کرده که نام ساری کنونی برگرفته از نام قوم سائورو بوده که قبل هجوم اقوام آریایی به این دور و ورا در شهر باستانی اسرم، که هم اکنون نام دهی در 10 کیلومتری ساری است، زندگی می کرده اند. ادوارد پولاک عقیده دارد که نام ساری دگرگونی واژگانی سادراکارتا می باشد، دکتر اسلامی نیز در کتاب خویش نوشته که احتمال آنکه زادراکارتا از نام زردگرد، باشد نیز است.

بنا به شواهد کنونی بی تردید ساری دارای قدمتی بیش از دو هزار سال است. بر طبق مستنادات شاهنامه که اثبات گردیده بر حسب واقعیت ها نگاشته شده و نه داستان ها، تاریخ ساری به بیش از اینها می رسد، همچنین شادروان ابن اسفندیار کبیر، پدر تاریخ نویسان مازندرانی بنای آن را به توس پسر نوذر می رساند و از ماجراجویی های فریدون و منوچهر نوه اش در این شهر باستانی حکایت ها ثبت نموده است. برای اطلاعات بیشتر به صفحات 58 و 14 کتاب استاد دکتر محمد اسلامی مراجعه فرمایید. 
در روستای جامخانه ساری نيز کوزه هایی به دست آمده که نشان از تمدنی از هزاره پیش از میلاد دارد؛( روزنامه اطلاعات، ششم اسپند 1371، صفحه چهاردهم، مقاله سازمان میراث فرهنگی مازندران )

پس از اسلام
فرخان بزرگ به سال 56 ساری را به کلی مرمت نمود. این شهر مورد توجه قارن، پادشاه کبیر طبرستان، واقع گشت و پس از او، مقر فرمانروایی مازیار پور قارن بوده است و آثار نیک وی هنوز نیز باقی است و به پاس کوشش نیک این دو بزرگ مرد، دو خیابان مشهور ساری به نام آنهاست.
ساری نوین
بی تردید رشد و ترقی ساری پس از قاجارها بوده است، نظام شهری نوین ساری از آن زمان باقی مانده است و ساری اولین شهر ایران بوده است که احداث راهآهن سراسری ایران از آنجا آغاز گشت و پس از رضاشاه و در هنگام جنگ جهانی دوم به تصرف نیروهای شوروی در آمد و پس از جنگ جهانی نیز فرودگاه دشت ناز ساخته گردید و طرحهای توسعه به سمت شرق به وجود آمد و پس از انقلاب نیز، جادههای اطراف شهر توسعه داده شد.
 وقایع تلخ تاریخی
یکی از دلایل مهمی که باعث گردیده تا ساری در حالیکه یکی از مراکز تمدن و فرهنگ بوده است، نسبت به شهرهای دیگر از آثار تاریخی کمی برخوردار باشد، حوادث روزگار بوده است، چنانکه بر طبق مستندات تاریخی پس از اسلام حمله خلیفه عباسی، حمله مغول، حمله تیمور، حمله روسها، حمله ترکمنها، حمله دشمنان آقامحمدخان و سیل، زلزله، حریق در ساری اتفاق افتاد.
سال ۲۹۸ حمله روس.
سال ۳۲۳ سیلاب و طغیان تجینه رود (رود تجن) .
سال ۳۲۶ سیل و با گل و لای یکسان شدن ساری .
سال ۴۲۶ حمله سلطان محمود غزنوی و ویرانیهای وی .
سال ۵۹۸ آتش سوزی در ساری .
سال ۷۹۵ حمله تیمور و به خاک و خون کشیدن ساری و مردمانش .
سال ۱۰۱۷ زلزله بزرگی در ساری روی داد .
سال ۱۰۴۵ حمله روس و آتش کشیدن فرح آباد و ساری .
سال ۱۰۹۸ وقوع زلزله هولناک در ساری .
سالهای 1194-1205 جنگهای داخلی برادران و دشمنان آقا محمد شاه .
سال ۱۲۲۳ زلزله بزرگ در ساری بطوری که تا یک ماه زمین میلرزید .
سال ۱۲۳۵ بیماری طاعون .
سال ۱۳۲۰ بیماری تیفوس .
 جغرافیای ساری
شهر ساری در طول جغرافیایی ۵۳ درجه و ۵ دقیقه و عرض ۳۶ درجه و ۴ دقیقه از شمال شرقی به فاصله حدود ۲۰ کیلومتر به نکا و به فاصله ۴۹ کیلومتر به بهشهر و 131 کیلومتر به گرگان و 697 کیلومتر به مشهد و از شمال به فاصله ۲۱ کیلومتر به دریای مازندران و از شمال غربی به جویبار و لاریم و از جنوب غربی به فاصله ۲۲ کیلومتر به قائمشهر و از غرب به بابل به فاصله تقریبی 30 و آمل به فاصله تقریبی 60 کیلومتر و از جنوب به فاصله ۴۱ کیلومتر به سد شهید رجایی (سلیمان تنگه) و دهکده آرامش و از طریق آزادراه در حال احداث کیاسر به فاصله تقریبی 100 کیلومتر به دیباج و از آنجا به دامغان و شهمیرزاد و سمنان (تقریبا 120 کیلومتر) محدود است.
همچنین ساری به فاصله کمتر از ۱۵۰ کیلومتر از تهرانو واقع گردیده و توسط جاده سوادکوه ۲۷۰ کیلومتر و توسط جاده هراز ۲۵۰ کیلومتر و به وسیله راه آهن شمال ۳۵۴ کیلومتر با تهران فاصله دارد.
عمارت و ساختمانهای قدیمی
کهنه باغشاه
احداث آن توسط سلاطین صفوی بوده است و در زمان رضا شاه آن را خراب کردند و خیابان خیام فعلی را ساختند (اگرچه هنوز در خیابان خیام آثار باغ در ملک خصوصی مردم نمایان است)
 نوباغشاه
بدست محمد میرزا ملک آراء در زمان فتح علی شاه ساخته شد و عمارتهایی شبیه چهل ستون اصفهان در آن احداث نمودند که البته در زمان رضاشاه و به دستور وی پادگان شد.
 امامزاده عباس
در محله آزادگله ساری واقع است و بنای آن در تاریخ ۹۱۶ ه.ق. ایجاد گردید.
 شاهزاده حسین
در محله شاهزاده حسین واقع است و بنای آن به سال ۸۹۰ برمیگردد.
 مسجد حاج مصطفی خان
در سال ۱۲۷۳ مسجد حاج مصطفی خان سورتیجی ایجاد گردید و در محله چهارراه برق کنونی قرار دارد.
 عمارت کلبادی
اين مكان زيبا و قديمي در مركز شهر ساري و در مجاورت ميدان اصلي واقع شده است و در حال حاضر به عنوان اداره ميراث فرهنگي مورد بهرهبرداري قرار گرفته و قدمت آن حدوداً يه 200 سال قبل باز ميگردد. ويژگيهاي اجزاي معماري آن نظير اتاقها ، حجرهها ، شاه نشين، حمام اصطبل، حياط و هنر بكاررفته بر روي پنجرهها و ارسيها و تزئين آنها با شيشه رنگي در نوع خود بينظير است
 حمام وزيري
اين بنا نيز در مركز شهر ساري و در مجاورت خانه كلبادي قرار دارد و از لحاظ نوع معماري ، مصالح و ويژگيهاي ساختماني از ابنيه ديدني و مشهور مازندران به شمار ميرود. ان بنا نيز متعلق به دوران قاجاريه است.
 آب انبارهای ساری
ساری در آخرین دوره دارای ۵ آب انبار معروف بوده که هم اکنون بنای ۳ آب انبار آن موجود است.
 آب انبار ميرزا مهدي
 اين بنا در مركز شهر ساري واقع شده و مربوط به دوران افشاريه يا زندي ه ميباشد،  منبع اصلي به وسيله پلكاني به پاي شير و انبار آب دس ترسي دارد. پلان آن مدور و با گنبد هلالي است كه همه آن با آجر و ملاط ساخته شده و در قسمت دوگاني گنبد دريچههايي براي تاميت روشنائي داخل آب انبار  تعبيه گرديده است.
 آب انبار نو
اين آب انبار نيز در مركز شهر ساري و در بافت قديمي در مجاورت خيابان 18 دي قرار دارد و به لحاظ نوع كاربري شبيه آب انبار ميرزا مهدي است.
 دروازههای ساری
دروازه بارفروش (دروازه بابل)؛ دروازه گرگان؛ دروازه فرح آباد؛ دروازه نوباغشاه)
 مجموعه تاريخي فرح آباد
در 28 كيلومتري شمال شهر ساري و در ورودي خزر آباد و در 3 كيلومتري ساحل درياي مازندران قرار دارد . اين مجموعه شامل مسجد، پل، ديوارهاي بر جاي مانده از يك كاخ سلطنتي است كه به ستور شاه عباس صفوي ساخته شده و تفرجگاه ساحلي صفو بود. مسجدبا ايوانهاي رفيع، شبستانها . حجره هاو منارهها از مهمترين بناهاي تاريخي استان مازندران به شمار میرود
 برج رسكت
در چهل كيلومتري جنوب غرب شهر ساري قرار دارد و مسير دست رسي به آن از ساري آغاز و پس از عبور از دو راهي كياسر و سد سليمان تنگه به جانب غرب منحرف ميشود كه بيشتر قسمتهاي آن آسفالته ميباشد. اين بنا در مجاورت روستاي رسكت در بخش دودانگه ساري قرار دارد و باآجر ساخته شده و تزئينات آن شامل مقرنس كاري دو كتيبه آجري به خط كو في و پهلوي ساسا ني است. احتمالاً مقبره يكي از شهرياران آل باوند بوده و مربوط به قرن پنجم هجري قمري است
 امامزاده عباس
در حاشيه شمالي ورودي شرقي شهر ساري واقع شده و از نظر شيوه معماري، گنبد هرمي شكل و صندوق چوبي نفيس، يكي از بناهاي معروغ استان مازندران است. تاريخ ساخت آن 897 هجري قمري است و سه امامزاده بنامهاي عباس ؤ محمد و حسن در آن مدفون مي باشند.
 برج سلطان زين العابدين
با گنبد مخروطي هشتترك از لحاظ نوع معماري و تزئينات كاشي كاري و درب و صندوق چوبي نفيس، جز مهمترين ابنيه تاريخي ساري به شمار ميرود كتيهه ا و كاشي كاريهاي آن زيبا بوده و يك مرقد ديگر در داخل بنام سلطانامير شمسالدين مي باشد. در مركز شهر ساري قرار دارد و برج آحري آت به خاطر دارا بودن صندوق و درب چوبي نفيس داراي اهميت است. ارتفاع بنا 20 متر و تاريخ ساخت آن سال 849 هجري قمري مي باشد. امامزاده يحيي از فرزندان امام موسيكاظم (ع) است
 پناهگاه حيات وحش
ان محوطه زيبا 55 هكتار در 35 كيلومتري شمال شرق ساري قرار دارد و مسير دسارسي آسفالته آن در 12 كيلومتري ساري به بهشهر در سه را هي اسلاماباد از جاده اصلي جدا شده و پس از طي مسافت 23 كيلومتر به مكان مذكور ميرسد. فضاي جنگل جلگهاي آن از سال 1346 بصورت محل تكثير گوزن زرد خالدار ايراني در آمده است. دشت ناز براي علاقمندان به طبيعت و حيات و حش صدفا با مجوز سازمان محيط زيست مي توانند به تماشاي گوزن و پرندگان زيبا نظير قرقاول و كبوتران بپردازند.
 پناهگاه حيات وحش سمسكنده
اين منطقه با 1000 هكتار مساحت در 10 كيلومتري جنوب شرق ساري واقع شده و مسير دسترسي آن از ساري تا سمسكنده بوده و در ادامه با يك جاده روستايي به داخل محوطه راه مييابد.پوشش گياهي آن گونههاي جنگلي و جلگهاي بوده و قسمتي از آن مانند دشتناز به عنوان زيستگاه گوزت زرد ايراني مورد بهرهبرداري قرار گرفته است.
 سد شهيد رجائي (سليمان تنگه)
در 45 كيلومتري جنوب غربي ساري در منطقه كوهستاني واقع شده است. اين سد در سال 1379 براي بازديد مسافرين و گردشگران آماده شده و از نظر اقامتي مخصوصاً براي افراد تور بسيار مناسب است. اقامت شبانه در كنار رودخانه زلال با صدا و آهنگ دلنواز اوقات خوشي را فراهم ميكند، بازديد از تاج سد يا گرفتن بليط در روز ها ممكن بوده و در اين سد امكانات قايقراني، اسكي براي استفاده گردشگران آماده شده است. در مجموعه سد سليمان تنگه بوسيله بخش خصوصي امكانات تفريحي مناسبي براي اقامت و گردش روي آب ايجاد شده است كه با توجه به عظمت سد، زيبائيدرياچه و فضاي دلپذير اطراف آن در حال حاضر يكي از زيبا ترين چشماندازهاي مازندران محسوب ميشود كه ظرفيت و قابليت فوقالعاده براي تور گرداني داراست.
 پارك جنگلي شهيد زارع
پارك زيبا و ديدني شهيد زار ع در 3 كيلومتري شرق شهر ساري و در جانب جاده ساري به بهشهر قرار دارد و بعلت مجاورت با تپههاي جنگلي كم ارتفاع در دامنه البرز، بسيار زيبا و چشمگير است براي استفاده گردشگران نيز داراي امكاناتي براي اقامت كوتاه مدت ميباشد. مخصوصاً بهترين مكان براي كساني است كه مي خواهند به صورت رايگان شب اقامت داشته باشند.
 محلات ساری در اواخر دوره قاجار
سبزه میدان، نقاره خانه، اوصانلو محله، بلوچی محله، کردمحله، بلوچی خیل، اصفهانی محله، افغون محله، چاله باغ، شپش کشان، کهنه باغشاه، قلیچ لی محله، میرسرروضه، میرمشهدمحله، بیرامتر (بهرام اُتُر)، در مسجد، پای چنار، شیشه گر محله، نعل بندان، بهارآباد، شاهزاده حسین، امامزاده عباس.
قلب شهر
میدان ساعت که در مرکز ساری قرار دارد؛ نقطه آغازین و یا نقطه پایانی مسیر بسیاری از اتوبوسها و تاکسیها است. این میدان در میانه راه میدان امام به دروازه بابل و از آنجا به دروازه گرگان (میدان شهداء) و پل تجن قرار دارد .
 جمعیت ساری
ساری پذیرای مهاجرین ترک، ترکمن، شهمیرزادی، کرد، ارمنی، گرجی، اصفهانی، عرب، بلوچی، افغانی و ... بوده است که در طول قرنهای مختلف به ساری آمدند و یا پس از مدتی تعداد آنها کم شد و یا از ساری کوچ کردند.
 بر حسب آمارهای غیررسمی و تخمینی
۱۲۷۰ ه.ق. هشت هزار نفر؛ چهارصد و ده دکان؛ هزار و هفت صد خانه
۱۳۲۶ محیط آن در حدود سه مایل؛ اثری از دیوار و خندق نیست ولی بقایای آن باقی است.

 طبق سرشماریهای رسمی
از سال ۱۳۳۵ میزان جمعیت ساری به شرح ذیل بوده است :
۱۳۳۵ ۲۶۲۷۸ نفر
۱۳۴۵ ۴۴۵۴۷ نفر
۱۳۵۵ ۷۰۷۵۳ نفر
۱۳۶۵ ۱۴۱۰۲۰ نفر
۱۳۷۵ 253000 نفر
۱۳۸۴ بیش از 300هزار نفر، با احتساب حومه بیش از 500 هزار نفر

 برپایی بازارهای محلی و دوره ای
همانند برخی از شهرهای شمالی ایران در ساری نیز بازارهای دورهای برگزار میگردد.
شنبه بازار
یکشنبه بازار در بخش هشت(سلمان فارسی) ؛
دوشنبه بازار در خیابان وصال (ساری کنار)؛
سه شنبه بازار در انتهای کوه پیوندی و نزدیک خط راه آهن؛
چهارشنیه بازار در انتهای خیابان امیرکبیر و ابتدای خیابان آزادی؛
پنج شنبه بازار در خیابان پیام نور ؛
 بازارهای روز
بازار  ماهی فروشان
در  ابتدای پل تجن قرار دارد .
بازار  شهید رجایی
در مجاورت کاخ قدیمی آقا محمد خان قاجار قرار دارد، و از طرف کوچه مسجد جامع خیابان انقلاب، کوچه نواب جمهوری اسلامی و کوچه پشت استانداری ورودی دارد. بازار نرگسیه یکی از قدیمیترین و پر رفت آمدترین بازارها در استان مازندران می باشد که قسمتی از آن را مسجد جامع ساری در بر میگیرد. سد شهید رجایی ساری در مسیر ساری به سمنان این سد در 45کیلومتری جنوب ساری وبعد از روستای تاکام ونزدیکی روستای ورکی واقع شده است
بازار  مرغ زنده و پرکنده
در ابتدای خیابان جمهوری و در کوچه بازار روز، از کوچه پشت بیمارستان امام خیابان رازی و همچنین از کوچه ها و خیابانهای جنوبی بلوار امیر مازندرانی ورودی دارد.
 حصیر فروشان
واقع در میدان ساعت، کوچه سردار.
بازار  ویژه ایرانگردان
واقع در میدان ساعت، کوچههای رحمانی و سردار.
 بازار ترکمن ها
ترکمنها با قطار محلی صبح از بندر ترکمن عازم ساری میشوند و پس از برپایی بازار و فروش محصولاتشان، در هنگام عصر با قطار محلی به سمت شهر خودشان میروند.
 نمایشگاههای تجاری
ساری جزو محدود شهرهایی در ایران است که به طور مرتب نمایشگاههای لوازم خانگی، فن آوری، رایانه در آن برگزار میگردد و شاید به دلیل استقبال مردم آن باشد.
 نمایشگاههای رسمی
ساری به عنوان یکی از قطبهای مهم تجاری همکاری در منطقه آسیای میانه و قفقاز و سواحل دریای مازندران شناخته شده و بنا بر این همیشه توسط کشورهای خارجی و با حضور سفیران نمایشگاههای متعددی در ساری برگزار میگردد.
 نمایشگاههای برنامه ای
به دلیل استقبال مردم، بسیاری از شرکت ها، نهاد ها، گروهها و ... تمایل به برگزاری نمایشگاه دارند و معمولاً در مجموعه ایران خودرو، یا سالن سید رسول، یا سالن شهر و روستا برگزار میگردد.

منابع : 

اسلامی، حسین؛ تابستان 1372؛ تاریخ ساری، دارالملک مازندران؛ انتشارات دانشگاه آزاد مازندران، واحد قائمشهر، چاپخانه فردوسی، صفحه 49